Waarom ga je niezen als je in fel licht kijkt?

Je kent vast wel dit gevoel: het kriebelt enorm in je neus, maar niezen lukt nét niet. Dat is behoorlijk irritant! Vaak krijg je dan de tip om even in het licht te kijken. Maar waarom zou dat helpen?

Weg met die rommel

Niezen is eigenlijk best nuttig. Je neus werkt als een filter voor de lucht die je inademt. In het slijmlaagje en aan de kleine haartjes aan de binnenkant blijven stofdeeltjes, pollen, rook en ziekteverwekkers hangen. Als dat er te veel worden, geven zenuwen in je neus een seintje aan je hersenen. Het gevolg: een krachtige nies die de rommel naar buiten blaast. Hatsjoe!

Maar bij sommige mensen kan plotseling fel licht óók een nies opwekken. Die moeten bijvoorbeeld niezen als ze vanuit een donkere bioscoop ineens in fel zonlicht stappen, of recht in een felle lamp kijken.

Lichtniezers

Lange tijd dachten onderzoekers dat dit kwam door een soort kortsluiting tussen de oogzenuwen en de neuszenuwen, doordat die dicht bij elkaar liggen. Tegenwoordig weten we dat het waarschijnlijk iets ingewikkelder werkt. Bij zogeheten lichtniezers veroorzaakt plotseling fel licht een sterke reactie in het brein. Die reactie kan vervolgens het gebiedje in de hersenen dat over niezen gaat 'aanzetten'. Daardoor moet een lichtniezer dan niezen, ook al is zijn of haar neus eigenlijk niet geïrriteerd.

Hoe dit precies werkt, is nog niet helemaal duidelijk. Wel weten onderzoekers dat deze lichtgestuurde niesreflex aangeboren is en bij ongeveer een op de vier mensen voorkomt. De officiële naam is het ACHOO-syndroom.

Voor mensen die dit syndroom hebben, kan in het licht kijken echt helpen om een nies op te wekken die maar niet wil komen. Voor anderen werkt dit trucje niet. (En, voor de zekerheid: kijk nooit recht in de zon als je dit doet! Dat is slecht voor je ogen!)

Niezen na het eten

Wist je dat sommige mensen ook moeten niezen van andere onverwachte prikkels? Bijvoorbeeld als ze ineens van warm naar koud gaan, of na een flinke maaltijd. Bij deze mensen sturen signalen via het zenuwstelsel een seintje naar het niescentrum, met als gevolg: hatsjoe!