Hoe ontstaan bomen?

Hoe zijn bomen ooit ontstaan? En hoe groeit een zaadje uit tot een boom?

Hoe hoger, hoe meer licht

De allereerste bomen ontstonden waarschijnlijk zo’n 390 miljoen jaar geleden. Dat waren een soort dunne palmbomen die rond de 8 meter hoog konden worden. Niet enorm. Een eik van nu wordt makkelijk 20 meter hoog!

In de loop der tijd zijn bomen dus hoger geworden. Slim, want als je hoger bent, vang je meer zonlicht. En daar leven bomen (en eigenlijk alle planten) van. Het zonlicht vangen ze op met hun bladeren. Die maken er voedzame suikers van waarvan de boom groeit.

Steviger en groter

Om hoog te kunnen groeien, moest de boom wel beschermd zijn tegen hongerige planteneters en stormen. Daardoor kregen bomen in de loop der tijd een beschermlaag: boomschors. En een sterke, houtachtige binnenkant. Zo waaiden ze niet om.

Doordat bomen uiteindelijk zo stevig werden, konden ze steeds groter worden. De hoogste boom ter wereld is (op dit moment) rond de 116 meter hoog!

Uitgepoepte pitjes

Zo’n hoge boom begint, net als elke andere plant, als zaadje. Een eikel, appelpitje, of zo’n helikoptertje van de esdoornboom.

Dieren verspreiden die zaden. Vogels die de vruchten opeten en daarna de pitjes uitpoepen. Of een eekhoorn die een eikel in de grond verstopt voor de winter en hem vergeet.

De wind verspreidt ook boomzaadjes, zoals die van de esdoorn. Door zijn helikoptervorm kan die makkelijk rondvliegen.

Van knop tot tak en blad

Belandt een boomzaadje op vochtige, losse aarde? Dan gaat het ontkiemen. Er groeien een stengeltje en worteltjes uit. Daarmee zuigt het plantje water uit de grond.

Aan de stengel groeien knoppen. Daarin zitten speciale cellen. Die kunnen zich snel vermeerderen én verschillende boomonderdelen worden. Daarmee groeien de knoppen uit tot takken en bladeren.

Meer dan vijfduizend jaar oud

De stengel van de jonge boom verandert in een stam. Elk jaar krijgt die er een laagje bij. Zo wordt hij steeds dikker en steviger.

Echt snel gaat dat niet. Het kan tien jaar duren voor het zaadje een echte boom is, met een sterke houten stam en een schorslaag. Een tomatenplant groeit bijvoorbeeld veel sneller. In drie weken tijd is het tomatenzaadje een plant.

Nu wordt een tomatenplant maar 1 of 2 meter hoog. Ook sterft hij al na een paar maanden. Een sterke boom wordt veel ouder. Een van de oudste bomen ooit is een Pinus longaeva (‘langlevende den’) uit Amerika. Die leeft al meer dan vijfduizend jaar!