Hoe blijf je overeind op een fiets?

Heb je weleens geprobeerd om een fiets met twee wielen rechtop te laten staan, zonder standaard? Dat lukt niet. Een stilstaande fiets valt heel snel om. Toch kun je op zo'n ding fietsen zonder om te vallen. Hoe werkt dat?

Circustruc

Dat een voertuig met twee dunne wielen niet omvalt, is niet zo simpel. Als je met een fiets rijdt, val je telkens een beetje. Als de fiets naar rechts valt, dan stuur je naar rechts. Daardoor draait de fiets naar rechts en kom je recht boven de wielen uit.

Dat balanceertrucje van je fiets lijkt op een circustruc die je thuis kunt proberen. Neem een lange rechte stok en balanceer die op je hand. De stok zal snel omvallen. Valt hij naar rechts? Beweeg je hand dat snel naar rechts, zodat je hand weer recht onder de stok zit. Valt ie naar links, beweeg dan snel naar links. Zo kun je de stok op je hand laten balanceren.

Niemand aan het stuur

Als je fiets een beetje valt, doet je stuur hetzelfde als je hand. Tijdens het fietsen ben je dus de hele tijd een beetje aan het vallen, maar doordat je stuur ervoor corrigeert, blijf je overeind. Wel slinger je altijd een klein beetje heen en weer.

Alleen: er is iets bijzonders aan de hand met fietsen. Als je een fiets waar niemand op zit een zet geeft, dan blijft die ook overeind. Hoe kan dat als er niemand is om aan het stuur te draaien?

Ook als er niemand op het zadel zit, draait het stuur vanzelf naar de kant waar de fiets heen valt. Dat heeft een paar redenen. De eerste reden is dat de stang van je voorwiel naar je stuur niet recht staat, maar schuin naar achteren wijst. Daardoor draait je stuur naar links als je fiets naar links valt.

Verder is het gewicht bij je stuur zo verdeeld dat de zwaartekracht een handje mee helpt om je wiel en stuur naar links te draaien als je fiets naar links valt.

Vanzelf overeind

Dan is er nog een ingewikkelde reden. Als een draaiend wiel naar links leunt, draait het stuur dat aan dat wiel vastzit vanzelf ook naar links. Dat komt door de krachten die op een draaiend object werken.

Al deze dingen zorgen ervoor dat als een fiets valt, het stuur vanzelf ook die kant op draait. Dat helpt om de fiets weer recht boven de wielen te krijgen. Zo blijft een rijdende fiets vanzelf overeind, ook als er niemand op zit of als je met je handen los fietst.

Pas wel op! Dit werkt niet perfect. Om te kunnen fietsen, moet je zelf ook een beetje balanceren.