Beantwoord door Dorine Schenk
Aarde & klimaat
Wat gebeurt er als de kern van de aarde afkoelt?
Bert, 71
Op een koude dag merk je er weinig van, maar de aardbol is binnenin gloeiend heet en vloeibaar. Nu nog wel. Het spul koelt namelijk langzaam af en stolt. Wat gebeurt er als het binnenste van de aarde helemaal koud en hard is geworden?
Harde pit
De aarde is een soort ui, met aan de buitenkant een aantal stevige lagen. Als je heel diep de aarde in zou kunnen boren, kom je na ongeveer 3000 kilometer de vloeibare laag tegen: de buitenkern. Die bestaat vooral uit metalen en is gloeiend heet – maar liefst een paar duizend graden. Nog dieper, midden in de aarde, zit een harde ijzeren pit. Dit is de vaste binnenkern.
Beeld: B. Schröder/HZDR/NASA/Goddard Space Flight Center Scientific Visualization Studio
Die vloeibare buitenkern is al sinds het ontstaan van de aarde – 4,5 miljard jaar geleden – aan het afkoelen. Hoe kouder hij wordt, hoe meer metaal hard wordt of stolt. En als die laag helemaal is afgekoeld en niet meer vloeibaar is, heeft dat grote invloed op de aarde.
Onzichtbaar schild
Wat merken we nu eigenlijk van die hete, vloeibare buitenkern? Best veel! Het kolken en klotsen ervan zorgt voor aardbevingen en vulkaanuitbarstingen – waarbij er gloeiend vloeibaar gesteente uit de aarde spuit.
En de buitenkern beschermt het leven op aarde. De stromende, hete metaallaag zorgt namelijk voor ons magneetveld. Dat werkt een beetje zoals een fietsdynamo, die elektriciteit opwerkt door rond te draaien.
Dat magneetveld bevindt zich als een soort onzichtbaar schild rondom de aarde. Het houdt gevaarlijke straling uit de ruimte tegen. Ook zorgt het ervoor dat de atmosfeer met de zuurstof die we inademen op z’n plek blijft. En dankzij het magneetveld weten jouw kompas en dieren waar het noorden is.
Net als Mars
Als de buitenkern afkoelt, hebben we dus geen aardbevingen en vulkaanuitbarstingen meer. Dat is fijn. Maar we raken ook ons magneetschild kwijt. Daardoor zijn we niet meer beschermd tegen de gevaarlijke straling en raken we onze fijne atmosfeer kwijt. En dieren en padvinders zullen verdwalen.
Wetenschappers denken dat de aarde dan op de planeet Mars gaat lijken. Die planeet heeft ook geen aardbevingen, vulkanen en alleen een superdunne atmosfeer. Op een planeet zonder hete, vloeibare buitenkern kunnen wij niet leven.
Maar voorlopig hoef je hier niet bang voor te zijn. Het afkoelen gaat zo langzaam dat de buitenkern nog miljoenen jaren lekker warm blijft.
