Waarom kopen we voor kerstmis een kerstboom?

Best gek eigenlijk, zo’n boom midden in je huis. Waarom zetten we met kerst een versierde dennenboom neer?

Heilige boom

Bomen versieren, dat doen mensen al heel lang. Oude volken, zoals de Germanen, hingen tijdens lentefeesten al versiersels in bomen. Voor hen waren bomen een symbool van leven. Door een boom te versieren, hoopten ze op een goede oogst in de zomer.

Maar waarom versieren we tegenwoordig een dénnenboom? Volgens een oud verhaal kwam dat door de christelijke Sint Bonifatius. In het jaar 723 ontmoette die in Duitsland een oud volk dat in de god Thor geloofde. En die waren deze mensen aan het vereren bij een eikenboom.

Bonifatius vond dat die in zijn christelijke God moesten geloven. Hij zei: ‘Die Thor van jullie is niet echt.’ Hij hakte hun eik om. ‘Kijk’, zei hij, ‘Ik krijg niet eens straf.’ De mensen waren overtuigd en werden, volgens het verhaal, christelijk. Daarna koos Bonifatius een nieuwe christelijke heilige boom: de dennenboom.

Paradijsboom met appels

Of dat verhaal over Bonifatius echt waar is? Geen idee. Maar na die tijd werden steeds meer mensen in Duitsland en andere Europese landen christelijk. En vierden ze dus christelijke feesten.

Op 24 december was bijvoorbeeld de herdenkingsdag van Adam en Eva. Volgens de Bijbel waren dat de eerste mensen op aarde. Adam en Eva leefden in een mooi paradijs, tot Eva een vrucht plukte - later vaak als appel afgebeeld - terwijl dat van God niet mocht.

Op die dag zetten ze in Duitsland een ‘paradijsboom’ in huis: een dennenboom versierd met appels. Later werd die kerstboom genoemd.

Verbrande nieuwjaarsboom

Waar de eerste echte kerstboom stond? Misschien in Letland. Daar hebben ze in elk geval een gedenksteen voor de eerste kerstboom (of eigenlijk: nieuwjaarsboom) uit het jaar 1510.

Tussen kerst en nieuwjaar zetten een groep handelaren daar toen een versierde boom neer. Om die vervolgens te verbranden, want dat zou geluk brengen.

Gezellige gewoonte

In Nederland kwam de eerste kerstboom veel later. Waarschijnlijk waaide die over uit Duitsland, rond het jaar 1840, zeggen onderzoekers. In die tijd kwamen veel Duitse mensen in Nederland werken.

Met de kerstdagen zetten de Duitsers versierde dennenbomen in huis. Dat vonden Nederlanders wel gezellig staan. Die gewoonte namen ze over.

Vanaf die tijd kopen we in Nederland met kerst een kerstboom. En we hangen er geen appels meer in, maar kerstballen. Ronde, of in de vorm van een avocado, een donut of iets anders leuks.