Waarom is de Mona Lisa het beroemdste schilderij ter wereld?

Wat een glimlach! De Mona Lisa van Leonardo da Vinci is misschien wel het beroemdste schilderij ter wereld. Maar waarom?

Net een popster

‘De Mona Lisa is een beroemdheid, net een soort popster!’ zegt Michael Kwakkelstein desgevraagd. Hij is directeur van het Nederlands Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut in Florence en hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. ‘Ik merk dat zelf ook: als ik over de Mona Lisa praat, dan praat ik niet over het schilderij maar over haar!’

Sneeuwbaleffect

De Mona Lisa is een schilderij van Leonardo da Vinci. Hij maakte het kunstwerk rond 1500. Tegenwoordig hangt het portret in het Louvre-museum te Parijs. En daar is het ontzettend populair: elke dag gaan er ongeveer twintigduizend mensen naar kijken.

‘De beroemdheid van de Mona Lisa heeft een sneeuwbaleffect’, zegt Kwakkelstein. ‘Het museum pakt er bijvoorbeeld flink mee uit. En er wordt allerlei merchandise van gemaakt. Zo wordt de hype niet alleen in stand gehouden, maar met de dag groter: de Mona Lisa is beroemd omdat ze beroemd is.’

Dichters en dieven

Dat was niet altijd zo. Eeuwenlang was het schilderij een van de vele kunstwerken in het museum. Dat verandert in de negentiende eeuw. Dan gaan steeds meer dichters en intellectuelen over het kunstwerk schrijven en nadenken. En langzaam wordt de Mona Lisa populairder.

Maar de echte doorbraak komt in augustus van 1911. Dan wordt het schilderij namelijk gestolen! Kranten over de hele wereld schrijven daarover.

Als het werk twee jaar later weer wordt gevonden, begint het hele mediacircus opnieuw. Die hype brengt het kunstwerk bij héél veel mensen onder de aandacht.

Ontzettend knap geschilderd

‘Maar de Mona Lisa is natuurlijk ook gewoon een absoluut meesterwerk’, benadrukt Kwakkelstein. ‘Leonardo da Vinci was gefascineerd door wetenschap. En in het portret zit héél veel van zijn natuurwetenschappelijke kennis verwerkt. Kennis van optica, van hoe wij zien, van natuur, van anatomie. De geschiedenis van het werk is interessant, maar het is óók beroemd omdat het zo ontzettend knap is geschilderd.’